Op zondag 22 maart jl zond de VPRO met de NTR de npo-doc Het Systeem uit. 'Terwijl klimaatcrises, economische ongelijkheid en politieke instabiliteit wereldwijd voelbaar zijn, proberen drie bevlogen idealisten elk op hun eigen manier het verschil te maken: Henk Ovink, internationaal waterdiplomaat in New York, Pippi van Ommen, medeoprichter van Extinction Rebellion in Amsterdam en de Berlijnse klimaatactivist en antifascist Tadzio Muller. Als hun acties en diplomatieke inspanningen keer op keer niets opleveren, worden nieuwe inzichten steeds noodzakelijker. Een zoektocht naar hoop in een wereld in transitie.' (citaat)
Het thema heeft direct mijn aandacht. Zelf herken ik ook het machteloze gevoel en de eindeloos lange adem die de strijd tegen klimaatverandering vraagt. Ik neig om mijzelf volledig af te sluiten voor deze uitzichtloze strijd. Daarom heb ik grote bewondering voor alle drie de personen die in de documentaire worden gevolgd: hun idealisme en doorzettingsvermogen om steeds tegen beter weten door te gaan. Het ‘niet weten‘ van Pippi van Ommen of zij er wel goed aan doet waar zij blijk van geeft, is mooi en ontroerend tegelijk. De volharding van Henk Ovink die maar doorgaat…De ideeën en het gedachtegoed van de Berlijnse klimaatactivist Tadzio Muller intrigeren mij echter het meest.
Hij is in staat gebleken om zichzelf vanuit zijn ‘klimaatdepressie’ op te richten en de strijd opnieuw tegen de klimaatverandering aan te gaan. Het belangrijkste echter is dat hij nu in staat blijkt om uit te stijgen boven de huidige vorm en realiteit van de klimaatstrijd en een nieuw, zij het donker perspectief aandraagt wat het fatalistische motto in zich lijkt te hebben van: ‘de wal keert het schip’.
Niet Vechten maar Meebewegen.
Zijn boodschap: De hele samenleving is diep geïnfecteerd met het kapitalisme wat zich nu heeft ‘teruggetrokken in ons beenmerg’. Hij gebruikt hier zijn eigen HIV-ziekte als metafoor. Ons verzet tegen klimaatverandering roept alleen maar een sterk tegenverzet op vanuit een diepliggende angst dat we alles zullen kwijtraken als we onze huidige manier van leven opgeven. Het tegendeel is helaas waar. Het voeren van deze strijd in zijn huidige vorm ziet hij daarom als zinloos.
In plaats daarvan kunnen we beter onze krachten bundelen, de dialoog met het andere kamp aangaan en ons inzetten voor datgene waar we samen ‘voor’ kunnen zijn. We aanvaarden daar echter ook mee dat we een donkere toekomst tegemoet gaan, zij het dan vanuit een gezamenlijk gevoerde strijd. Hij schetst daarbij een absoluut doemscenario van bv een zeespiegel die 8 meter gestegen is etc. In zijn boodschap klinkt een soort berusting door..
Wat ik in deze boodschap onbewust hoor doorklinken, is de mogelijkheid om eindelijk los te laten en op te houden met vechten.…We geven het daarmee niet op maar stoppen eenvoudig met het voeren van een zinloze strijd die we niet kunnen winnen, alle inspanningen van mensen als Henk, Pippi en Tadzio ten spijt.
Zo biedt een doemscenario mogelijk toch een boodschap van hoop...Wij zullen het niet meer meemaken maar hopelijk zal onze (klein) kinderen nog de kans worden geboden om een andere, betere wereld te scheppen waarbij onze aarde gerespecteerd wordt in plaats van uitgeput en vernietigd.
Arjen Hart
